Kısa cevap: Her çocuk zaman zaman endişelenir; bu, gelişimin olağan bir parçasıdır. Kaygı bozukluğunda ise endişe yaşa göre beklenenden çok daha yoğundur, haftalarca sürer ve çocuğun okulunu, arkadaşlıklarını, uykusunu ya da aile hayatını etkiler. Sık karın ve baş ağrısı, sürekli "ya olursa" soruları, kaçınma, uyku sorunları ve sinirlilik en sık işaretlerdir. Bu belirtiler birkaç haftadır sürüyorsa bir çocuk ve ergen psikiyatristine danışmak gerekir.
Bu durum çocuğunuzda da var mı? Bize anlatın.
Yazdıklarınızı çocuk ve ergen psikiyatristi Doç. Dr. Şeref Şimşek okur.
Hesap açmadan yazmaya başlayabilirsiniz · Ücret yalnızca özeti onaylarsanız alınır.
Birkaç soru sorulur → Psikiyatrist okur → Yazılı ön değerlendirme gelir.
Duru bir acil servis değildir. Acil durumda 112'yi arayın.
Kaygı çocukta nasıl görünür?
Çocuklar kaygıyı çoğu zaman yetişkinler gibi kelimelerle anlatamaz. Kaygı daha çok bedende, davranışta ve uykuda görünür.
Bedensel belirtiler
- Sık karın ağrısı, bulantı, baş ağrısı; özellikle okul sabahları
- Çarpıntı, nefes darlığı hissi, terleme
- Sık tuvalete gitme isteği
Düşünce ve konuşmada
- Sürekli "ya … olursa?" soruları
- Aynı konuda tekrar tekrar güvence isteme
- Olası kötü sonuçlar üzerinde uzun uzun durma
Davranışta
- Korktuğu durumlardan kaçınma: okul, doğum günü, yeni ortamlar, yalnız kalma
- Ebeveynden ayrılmak istememe
- Sinirlilik, ağlama, öfke patlamaları
- Mükemmeliyetçilik, hata yapmaktan aşırı korkma
Uykuda
- Uykuya dalmakta zorlanma
- Yalnız uyuyamama, gece ebeveyninin yanına gelme
- Kâbuslar
Yaşa göre sık görülen kaygılar
- Okul öncesi: Ebeveynden ayrılma, karanlık, hayvanlar, yabancılar
- Okul çağı: Okul başarısı, arkadaşlık, sağlık, ailedeki kişilerin başına bir şey gelmesi
- Ergenlik: Sosyal kabul, görünüş, sınavlar, gelecek
Normal kaygı ile kaygı bozukluğunun farkı
Normal kaygı, belirli bir durumla ilgilidir ve durum geçince azalır: ilk okul günü, bir sınav, yeni bir ortam. Kaygı bozukluğunda ise:
- Endişe, durumun gerektirdiğinden çok daha yoğundur
- Haftalarca, çoğu gün sürer
- Çocuk korktuğu durumlardan giderek daha çok kaçınır
- Okul, arkadaşlık, uyku ya da aile hayatı belirgin biçimde etkilenir
Ne zaman uzmana başvurmalısınız?
- Belirtiler birkaç haftadır sürüyor ve azalmıyorsa
- Çocuk okula gitmek istemiyor ya da okul başarısı düştüyse
- Kaçınma nedeniyle arkadaşlıklardan, etkinliklerden uzaklaşıyorsa
- Bedensel yakınmalar için doktorlar bir neden bulamadıysa
- Kaygı uykuyu ve aile düzenini belirgin biçimde bozuyorsa
- Çocuk umutsuzluk dile getiriyor ya da kendine zarar vermekten söz ediyorsa
Acil durum: Çocuğunuz kendine zarar vermekten ya da ölmek istemekten söz ediyorsa beklemeyin; 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.
Kaygı bozuklukları çocukluk çağında en sık görülen ruhsal sorunlar arasındadır ve uygun destekle çoğu zaman belirgin biçimde düzelir.
Sık sorulan sorular
Karın ağrısı kaygı belirtisi olabilir mi?
Evet. Çocuklarda kaygı sıklıkla karın ağrısı, baş ağrısı ve bulantı gibi bedensel yakınmalarla görülür. Yakınmalar özellikle okul öncesi sabahlarda ya da belirli durumlardan önce artıyorsa kaygı akla gelmelidir. Yine de önce bir çocuk doktorunun bedensel bir neden olmadığını değerlendirmesi gerekir.
Kaygılı çocuk sinirli olabilir mi?
Evet. Kaygılı çocuklar korkularını çoğu zaman sinirlilik, öfke patlaması ya da karşı gelme olarak gösterir. Özellikle korktukları bir duruma zorlandıklarında bu tepkiler artar.