Kısa cevap: Ebeveynden ayrılırken ağlamak ve huzursuzlanmak, yaklaşık 8 ay ile 3 yaş arasında gelişimin olağan bir parçasıdır ve çoğu çocukta zamanla azalır. Okul çağında da ayrılmaya karşı yoğun korku, sık karın ağrısı, okula gitmek istememe, yalnız uyuyamama ve ebeveynin başına kötü bir şey geleceği endişesi sürüyorsa ayrılık kaygısı bozukluğundan söz edilebilir. Kısa ve tutarlı vedalaşmalar, ayrılığa küçük adımlarla alıştırma ve sakin bir tutum işe yarar.
Hangi yaşta normaldir?
- 8 ay - 2 yaş: Bebek ebeveynini tanır ve ondan ayrılmaktan hoşlanmaz. Yabancılardan çekinme ve ayrılırken ağlama sıktır.
- 2-3 yaş: Kreş ya da bakıcıyla kalma döneminde vedalaşmalar zor olabilir; çoğu çocuk birkaç hafta içinde alışır.
- Okul çağı: Yeni bir okul, taşınma ya da ailede bir değişiklik sonrası geçici bir artış olabilir. Ama kaygının uzun süre devam etmesi beklenmez.
Ayrılık kaygısı bozukluğunun işaretleri
- Ebeveynden ayrılırken ya da ayrılmadan önce yoğun sıkıntı
- Ebeveynin başına kötü bir şey geleceği ya da kendisinin kaybolacağı endişesi
- Okula gitmek istememe, sabahları karın ve baş ağrısı
- Yalnız uyuyamama, gece ebeveynin yanına gelme
- Ayrılıkla ilgili kâbuslar
- Arkadaşa, doğum gününe, okul gezisine gitmek istememe
- Belirtilerin birkaç haftadır sürmesi ve günlük hayatı etkilemesi
Evde neler yapabilirsiniz?
- Kısa ve tutarlı vedalaşın. Sarılın, "Okuldan sonra seni alacağım" deyin ve kararlı biçimde ayrılın. Uzun vedalaşmalar kaygıyı artırır.
- Gizlice çıkmayın. Çocuk ebeveyninin aniden kaybolabileceğini düşünür.
- Vedalaşma ritüeli oluşturun. Özel bir el sallama, bir öpücük, cebe konan küçük bir not.
- Söz verdiğiniz saatte gelin. Güvenilirlik, kaygıyı en çok azaltan şeydir.
- Ayrılığa küçük adımlarla alıştırın. Önce kısa süreler, tanıdık kişilerle; sonra süreyi yavaş yavaş uzatın.
- Sakin kalın. Sizin kaygınız, çocuğun kaygısını artırır.
- Bedensel yakınmaları sakince karşılayın. Doktor kontrolünden sonra bedensel bir neden yoksa, okula gitmeyi bu yakınmalara bağlamayın.
Ne zaman uzmana başvurmalısınız?
- Kaygı okul çağında da yoğun biçimde sürüyorsa
- Çocuk okula gidemiyor ya da sık sık eve dönmek istiyorsa
- Kaygı birkaç haftadır sürüyor ve evde uyguladıklarınız işe yaramıyorsa
- Kaygı ailedeki bir kayıp, hastalık, boşanma ya da travmatik bir olay sonrası başladıysa
Sık sorulan sorular
Kreşe başlarken ağlaması normal mi?
Evet. Kreşe ya da okula başlarken ilk günlerde ve haftalarda ağlamak sık görülür. Kısa ve tutarlı vedalaşmalarla çoğu çocuk birkaç hafta içinde alışır. Ağlama haftalar geçtikçe artıyorsa ya da çocuk gün boyu sakinleşemiyorsa bir uzmana danışın.
Çocuğum ağlamasın diye gizlice çıkmak doğru mu?
Hayır. Gizlice ayrılmak, çocuğun ebeveyninin her an kaybolabileceğini düşünmesine ve kaygısının artmasına yol açar. Kısa, sıcak ve kararlı bir vedalaşma çok daha etkilidir.