Kısa cevap: Ara sıra "okula gitmek istemiyorum" demek çocuklarda sık görülür. Ancak çocuk sabahları sık sık karın ya da baş ağrısından yakınıyor, ağlıyor, okula gitmemek için ısrar ediyor ve devamsızlık yapmaya başladıysa bunun arkasında çoğu zaman bir kaygı, okulda yaşanan bir sorun ya da evdeki bir değişiklik vardır. En önemli adım, çocuğun okula devamını sürdürürken nedeni anlamaya çalışmak ve okulla birlikte hareket etmektir.
Okul reddinin sık nedenleri
- Ayrılık kaygısı: Özellikle küçük çocuklarda, ebeveynden ayrılmak ya da evde birinin başına bir şey gelmesinden korkmak.
- Okulla ilgili kaygı: Sınıfta konuşmak, sınav, öğretmenin tepkisi ya da başarısız olmaktan korkmak.
- Akran sorunları ve zorbalık: Dışlanmak, alay edilmek ya da fiziksel olarak zarar görmek.
- Öğrenme güçlüğü: Derslerde sürekli zorlanmak okulu sıkıntı verici bir yer hâline getirir.
- Evdeki değişiklikler: Taşınma, kardeş doğumu, ayrılık, kayıp ya da ailede hastalık.
- Çökkün duygudurum: Özellikle ergenlerde isteksizlik, yorgunluk ve içe kapanma ile birlikte görülebilir.
- Okul dışındaki çekiciler: Evde kalmanın ekran, uyku ve serbest zaman anlamına gelmesi sorunu sürdürebilir.
Evde neler yapabilirsiniz?
- Sakin ve kararlı olun. "Okula gitmek zorlanıyorsun, anlıyorum. Yine de okula gideceğiz ve bunu birlikte çözeceğiz."
- Dinleyin. Sakin bir anda, sorgulamadan sorun: "Okulda en zor gelen şey ne?"
- Sabahları kolaylaştırın. Akşamdan çanta ve kıyafeti hazırlayın, sabahları acele ve tartışmayı azaltın, vedaları kısa ve sıcak tutun.
- Bedensel yakınmaları ciddiye alın ama büyütmeyin. Bir kez hekim kontrolü yaptırın; bedensel bir sorun yoksa yakınma olduğunda da okula gitmeyi sürdürün.
- Evde kalmayı cazip kılmayın. Okul saatlerinde evde kalınırsa ekran ve oyun olmasın.
- Okulla iş birliği yapın. Öğretmen ve rehber öğretmenle görüşün; zorbalık ya da akademik bir güçlük varsa birlikte plan yapın.
- Küçük başarıları fark edin. Okula gittiği her günü, zorlansa da gittiği için takdir edin.
Ne zaman uzmana başvurmalısınız?
- Çocuk birkaç gündür okula gitmiyor ya da devamsızlık artıyorsa
- Sabahları bedensel yakınmalar sık tekrarlıyor ve hekim bedensel bir neden bulmadıysa
- Okul reddine yoğun kaygı, ağlama nöbetleri, uyku ve iştah değişiklikleri eşlik ediyorsa
- Okulda zorbalık ya da başka bir zarar gördüğünden şüpheleniyorsanız
- Ergen çocuğunuz içine kapanmış, umutsuz görünüyorsa
Acil durum: Çocuğunuz kendine zarar vermekten ya da ölmek istemekten söz ediyorsa beklemeyin; 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.
Sık sorulan sorular
Çocuğum sabahları karnı ağrıyor diyor, uydurma mı?
Çoğu zaman uydurma değildir. Kaygı ve stres gerçek bedensel yakınmalara yol açabilir. Önce bir hekim muayenesiyle bedensel bir neden olmadığından emin olmak, sonra yakınmanın okul günleriyle ilişkisine bakmak gerekir.
Birkaç gün evde kalmasına izin versem geçer mi?
Okuldan uzak kalınan her gün, geri dönmeyi daha da zorlaştırır. Kısa süreli bir hastalık dışında çocuğun okula devam etmesi ve sorunun okulla iş birliği içinde ele alınması önerilir.