Kısa cevap: Çocukluk çağı kaygı bozuklukları uygun destekle çoğu zaman belirgin biçimde düzelir. Ancak tedavi edilmeyen kaygı kendiliğinden geçmeyebilir; zamanla başka korkulara yayılabilir, okul ve arkadaşlık hayatını etkileyebilir, ergenlik ve yetişkinlikte de sürebilir. En etkili yöntem, aileyi de içine alan bilişsel davranışçı terapidir. Gerekli görülen durumlarda ilaç tedavisi de değerlendirilir.
Kaygı kendiliğinden geçer mi?
Bazı korkular yaşla birlikte doğal olarak azalır: küçük çocuklardaki karanlık ya da yabancı korkusu gibi. Ama yoğun, aylardır süren ve hayatı kısıtlayan kaygı genellikle kendiliğinden geçmez. Çocuk korktuğu durumlardan kaçındıkça kaygı pekişir ve kaçınma alanı genişler.
Kaygı bozukluğu nasıl tedavi edilir?
1. Bilişsel davranışçı terapi (BDT)
Çocukluk çağı kaygı bozukluklarında en çok araştırılmış ve en etkili yöntemdir. Çocuk:
- Kaygının bedende ve düşüncede nasıl çalıştığını öğrenir
- Kaygılı düşünceleri fark edip sorgulamayı öğrenir
- Korktuğu durumlara küçük adımlarla, planlı biçimde yaklaşır
- Rahatlama ve problem çözme becerileri kazanır
2. Ailenin katılımı
Ebeveynlerin, çocuğun kaygısına nasıl yanıt vereceğini öğrenmesi tedavinin önemli bir parçasıdır. Özellikle küçük çocuklarda ebeveyn odaklı yaklaşımlar çok etkilidir.
3. Okulla iş birliği
Okul reddi ya da okulda belirgin kaygı varsa öğretmen ve okul psikolojik danışmanıyla ortak bir plan yapmak yararlıdır.
4. İlaç tedavisi
Belirtiler şiddetliyse ya da terapiyle yeterli düzelme olmazsa bir çocuk ve ergen psikiyatristi ilaç tedavisini değerlendirebilir. İlaç tedavisi, terapinin yerine değil, onunla birlikte düşünülür.
Düzelmeyi neler kolaylaştırır?
- Erken başvurmak
- Ailenin tedaviye etkin katılımı
- Evde kaçınmaya izin vermek yerine küçük cesaret adımlarını desteklemek
- Düzenli uyku, hareket ve sınırlı ekran süresi
- Okul ve aile arasında tutarlı bir yaklaşım
Ne zaman uzmana başvurmalısınız?
- Kaygı birkaç haftadır sürüyor ve hayatı etkiliyorsa
- Çocuk okula gitmekte, arkadaşlarıyla görüşmekte zorlanıyorsa
- Kaygı uykuyu, iştahı ya da aile düzenini bozuyorsa
- Çocuk umutsuzluk dile getiriyor ya da kendine zarar vermekten söz ediyorsa
Acil durum: Çocuğunuz kendine zarar vermekten ya da ölmek istemekten söz ediyorsa beklemeyin; 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.
Sık sorulan sorular
Kaygı bozukluğu için ilaç şart mı?
Hayır. Çoğu çocukta ilk ve en etkili adım bilişsel davranışçı terapi ve ailenin desteğidir. Belirtiler şiddetliyse ya da terapiyle yeterli düzelme olmazsa bir çocuk ve ergen psikiyatristi ilaç tedavisini de değerlendirebilir.
Tedavi ne kadar sürer?
Çocuğa ve kaygının şiddetine göre değişir. Bilişsel davranışçı terapi çoğu zaman birkaç ay içinde belirgin düzelme sağlar. Tedavi süresini değerlendirmeyi yapan uzman belirler.