Kısa cevap: İlk görüşme, çocuğunuzu ve yaşadığı zorluğu anlamak için yapılan bir tanışmadır; bir sınav ya da ceza değildir. Genellikle önce ebeveynlerle, sonra çocukla (yaşına göre ayrı ya da birlikte) konuşulur. Yanınıza okul karnesi, öğretmen görüşleri, varsa önceki raporlar ve kullandığı ilaçların listesini almanız değerlendirmeyi kolaylaştırır. Çocuğunuza görüşmeyi önceden, yaşına uygun ve dürüst bir dille anlatın: "Duygular ve zorlandığın şeyler hakkında konuşan bir doktora gideceğiz."
İlk görüşmede neler olur?
- Ebeveyn görüşmesi: Şikâyetin ne zaman başladığı, nasıl seyrettiği, gelişim öyküsü, okul ve arkadaşlık, aile yaşamı, ailedeki benzer güçlükler sorulur.
- Çocukla görüşme: Küçük çocuklarla oyun ve resim yoluyla, büyük çocuk ve ergenlerle sohbet yoluyla görüşülür.
- Gerekirse ek bilgi: Öğretmen formu, ölçekler, psikolojik testler ya da çocuk doktoru değerlendirmesi istenebilir.
- Sonraki adımlar: Görüşmenin sonunda izlenim, öneriler ve gerekiyorsa sonraki görüşmelerin planı konuşulur.
Yanınızda neler getirmelisiniz?
- Son dönem okul karneleri ve varsa öğretmenin yazılı ya da sözlü görüşleri
- Daha önce yapılmış değerlendirme ve test raporları
- Çocuğun kullandığı ilaçların listesi (adı ve dozu)
- Önemli tıbbi bilgiler: kronik hastalıklar, ameliyatlar, alerjiler
- Gelişim bilgileri: ilk kelime, yürüme, tuvalet eğitimi gibi dönüm noktaları
- Şikâyetle ilgili notlarınız: ne zaman, ne sıklıkta, hangi durumlarda oluyor
- Sormak istediğiniz soruların listesi
Çocuğunuza nasıl anlatmalısınız?
- Dürüst olun. "Alışverişe gidiyoruz" deyip doktora götürmek güveni sarsar.
- Basit ve yaşına uygun anlatın. Küçük çocuklara: "Çocukların duygularına yardım eden bir doktor. Oyun oynayıp konuşacağız." Büyük çocuklara: "Son zamanlarda zorlandığını görüyoruz, bunu birlikte konuşmak için bir uzmana gideceğiz."
- Ceza olmadığını vurgulayın. "Yaramazlık yaptığın için değil, sana yardım etmek istediğimiz için."
- İğne ya da muayene korkusunu giderin. Görüşmenin çoğunlukla konuşmaktan oluştuğunu söyleyin.
- Ergene seçim payı bırakın. Görüşme saatini ya da neyi konuşmak istediğini sorun.
Ergenlerde gizlilik
Ergenler, konuştuklarının ebeveynlerine aktarılacağını düşünürse açılmakta zorlanır. Bu nedenle ergenlerle görüşmenin bir kısmı genellikle ebeveyn olmadan yapılır ve konuşulanlar gizli tutulur. Ancak bu gizliliğin bir sınırı vardır: ergenin ya da bir başkasının güvenliği tehlikedeyse (kendine zarar verme, ölmek isteme, istismar gibi) bu bilgi ebeveynle paylaşılır. Bu kuralın ilk görüşmede ergene ve ebeveyne açıkça anlatılması güven ilişkisini güçlendirir.
Görüşmeden sonra
- Çocuğunuza görüşmenin nasıl geçtiğini sorun, ama ayrıntılı sorguya çekmeyin.
- Önerileri uygularken zorlandığınız noktaları not edin; sonraki görüşmede paylaşın.
- Önerilerden emin değilseniz sormaktan çekinmeyin.
Acil durum: Çocuğunuzun güvenliği tehlikedeyse, çocuk kendine zarar vermekten veya ölmek istemekten söz ediyorsa randevuyu beklemeyin; 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.
Sık sorulan sorular
Çocuğum gitmek istemezse ne yapmalıyım?
Önce neden istemediğini sorun; çoğu zaman "deli mi sanıyorsunuz" ya da "iğne yapılacak mı" gibi kaygılar vardır. Görüşmenin bir ceza olmadığını, konuşmak ve birlikte çözüm bulmak için yapıldığını sakin bir dille anlatın. Ergenlerde ilk görüşmeyi denemesini istemek ve sonrasında fikrini sormak çoğu zaman işe yarar. Çocuk yine de gelmek istemiyorsa ilk görüşmeyi yalnızca ebeveynlerle yapmak mümkündür.
İlk görüşmede tanı konur mu?
Çoğu zaman hayır. İlk görüşme durumu anlamaya ve bilgi toplamaya yöneliktir. Değerlendirme birkaç görüşme sürebilir; gerekirse öğretmen formu, ölçekler ya da başka değerlendirmeler istenir. Bazen de görüşme sonunda belirgin bir sorun olmadığı ve evde yapılabilecekler konuşulur.