Kısa cevap: Çocuğa psikiyatriste gideceğini kısa, dürüst ve yaşına uygun bir dille, birkaç gün önceden söylemek en iyisidir. Görüşmeyi bir ceza ya da "deli doktoru" gibi değil; duygular, düşünceler ve zorlanılan konularda yardım eden bir uzmanla konuşmak olarak anlatın. Küçük çocuklar için "duygu doktoru" gibi basit bir açıklama yeterlidir; ergenlerde ise gencin görüşünü almak, kaygılarını dinlemek ve gizlilik konusunda bilgi vermek önemlidir. Çocuğu kandırarak ya da habersiz götürmek güvenini zedeler.
Bu durum çocuğunuzda da var mı? Bize anlatın.
Yazdıklarınızı çocuk ve ergen psikiyatristi Doç. Dr. Şeref Şimşek okur.
Hesap açmadan yazmaya başlayabilirsiniz · Ücret yalnızca özeti onaylarsanız alınır.
Birkaç soru sorulur → Psikiyatrist okur → Yazılı ön değerlendirme gelir.
Duru bir acil servis değildir. Acil durumda 112'yi arayın.
Yaşa göre nasıl anlatılır?
Okul öncesi (3-6 yaş)
- Kısa ve somut olun: "Çarşamba günü bir doktora gideceğiz. Bu doktor çocuklarla konuşur, oyun oynar ve çocukların kendilerini daha iyi hissetmelerine yardım eder."
- Ne olacağını anlatın: "Ben de yanında olacağım. Oyuncaklarla oynayabilirsin."
- İğne olmayacağını belirtin (eğer gerçekten öyleyse).
Okul çağı (7-11 yaş)
- Neden gittiğinizi basitçe açıklayın: "Son zamanlarda okulda çok zorlandığını ve akşamları üzüldüğünü görüyorum. Bu konularda çocuklara yardım eden bir doktorla konuşacağız."
- Görüşmede ne olacağını anlatın: Sorular sorulacağını, biraz da sizin yanınızda ya da ayrı konuşabileceğini.
- Sorularını cevaplayın.
Ergenlik (12 yaş ve üzeri)
- Kararı birlikte vermeye çalışın: "Son zamanlarda çok yorgun ve mutsuz görünüyorsun. Bu konuda biriyle konuşmanın iyi gelebileceğini düşünüyorum. Sen ne düşünüyorsun?"
- Gizliliği anlatın: Görüşmede söylediklerinin büyük kısmının gizli kalacağını, ancak güvenliğiyle ilgili ciddi bir durum olursa ailenin bilgilendirileceğini söyleyin.
- Kontrol hissi verin: Randevu saatini seçmesi, sormak istediği soruları yazması gibi.
Hangi ifadelerden kaçınmalı?
- "Seni deli doktoruna götüreceğim" ya da "Böyle yaparsan doktora götürürüm" gibi tehdit ya da ceza içeren ifadeler
- "Sende bir sorun var" gibi suçlayıcı ifadeler
- "Alışverişe gidiyoruz" gibi gerçeği gizleyen açıklamalar
- "Doktor seni iğneleyecek" gibi korkutucu ifadeler
Ebeveynin tutumu da önemlidir
- Siz sakin olun. Çocuğunuz sizin kaygınızı hisseder.
- Normal bir sağlık adımı olarak sunun. Diş doktoruna ya da göz doktoruna gitmek gibi.
- Kendi duygularınızı da düşünün. Psikiyatriye gitmekle ilgili utanç ya da çekince duyuyorsanız, bunun çocuğa yansımamasına dikkat edin.
- Kardeşlere ve akrabalara ne kadar bilgi vereceğinize çocuğunuzun mahremiyetini gözeterek karar verin.
Gitmek istemeyen ergen
- Zorlamak yerine dinleyin: "Seni en çok ne rahatsız ediyor?" diye sorun.
- Kaygılarını giderin: Deli damgası, okulun öğrenmesi, ilaç verilmesi gibi korkularını konuşun.
- Bir kez gitmeyi önerin: "Bir kez gidelim, beğenmezsen başka bir yol düşünürüz."
- Önce siz gidin: Bazı durumlarda ebeveynin önce tek başına görüşmesi, gencin katılımını kolaylaştırır.
- Güvenlik söz konusuysa gencin isteğini beklemeden yardım alın.
Görüşmeden sonra
- Görüşmenin nasıl geçtiğini merakla sorun, sorguya çekmeyin.
- Gencin özel olarak anlattıklarını öğrenmek için zorlamayın.
- Uzmanın önerilerini birlikte konuşun.
Ne zaman beklemeden başvurmalısınız?
- Çocuk ya da ergen kendine zarar vermekten ya da ölmek istemekten söz ediyorsa
- Şiddet ya da güvenliği tehdit eden bir durum varsa
- Belirtiler hızla ağırlaşıyorsa
Acil durum: Çocuğunuzun güvenliği tehlikedeyse, kendine zarar vermekten veya ölmek istemekten söz ediyorsa beklemeyin; 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.
Sık sorulan sorular
Çocuğa doktora gideceğimizi söylemeden götürsek olmaz mı?
Önerilmez. Nereye gittiğini bilmeyen çocuk görüşmede şaşırabilir, kandırıldığını düşünebilir ve uzmana güvenmekte zorlanabilir. Kısa, dürüst ve yaşına uygun bir açıklama çocuğun kendini daha güvende hissetmesini sağlar.
Psikiyatristte iğne yapılır mı?
Çocuk psikiyatrisi görüşmeleri çoğunlukla konuşma, oyun ve soru-cevap şeklinde geçer; iğne ya da acı veren bir işlem yapılmaz. Bazı durumlarda kan tahlili istenebilir; bu durumda çocuğa önceden dürüstçe anlatmak gerekir.