Kısa cevap: Ergenlikte yalnız kalma ve mahremiyet ihtiyacının artması olağandır. Ancak genç arkadaşlarından da uzaklaşıyor, sevdiği şeyleri bırakıyor, okulu aksıyor, uyku ve iştahı değişiyor ve bu durum haftalardır sürüyorsa içe kapanma bir işaret olabilir. Depresyon, kaygı, zorbalık, aşırı ekran kullanımı ya da yaşanan bir sıkıntı bunun arkasında olabilir. Baskı kurmadan bağ kurmak, yargılamadan dinlemek ve gerekirse uzmana başvurmak önemlidir.
Normal mi, endişe verici mi?
Çoğu zaman normal olan
- Odasında daha çok vakit geçirmek
- Aileyle daha az konuşmak, arkadaşlarıyla daha çok vakit geçirmek
- Özel hayatını paylaşmak istememek
Dikkat edilmesi gereken
- Arkadaşlarından da uzaklaşma
- Eskiden sevdiği hobi ve etkinlikleri bırakma
- Okula gitmek istememe, notlarda düşüş
- Uyku düzeninin bozulması, gece uyanık gündüz uykulu olma
- Sürekli mutsuz, sinirli ya da duygusuz görünme
- Telefon ve oyunla neredeyse tüm zamanını geçirme
- Bu değişikliklerin haftalardır sürmesi
Arkasında ne olabilir?
- Depresyon ya da kaygı
- Akran zorbalığı, siber zorbalık
- Arkadaşlık ya da duygusal bir ilişkide yaşanan kırgınlık
- Okul ve sınav baskısı
- Aile içindeki gerginlik
- Aşırı ekran ve oyun kullanımı
- Madde kullanımı
Ebeveyn ne yapabilir?
- Baskı kurmadan yakın durun. Sorgulamak yerine birlikte zaman geçirebileceğiniz fırsatlar yaratın: arabada, yemekte, kısa bir yürüyüşte.
- Yargılamadan dinleyin. Genç bir şey anlattığında hemen öğüt vermek ya da eleştirmek yerine "Bu zor olmalı" demek iletişimi açık tutar.
- Değişikliği sakince dile getirin. "Son zamanlarda arkadaşlarınla daha az görüşüyorsun, merak ediyorum. Konuşmak istersen buradayım."
- Günlük düzeni koruyun. Ortak yemekler, düzenli uyku saatleri, gece telefonun odada olmaması.
- Küçük adımlarla dışarı çıkarın. Sevdiği bir etkinlik, bir arkadaşla buluşma, spor.
- Gerekirse uzmana başvurun.
Ne zaman uzmana başvurmalısınız?
- İçe kapanma iki haftadan uzun sürüyorsa
- Genç arkadaşlarından ve sevdiği şeylerden uzaklaştıysa
- Okul hayatı etkileniyorsa
- Uyku, iştah belirgin biçimde değiştiyse
- Genç umutsuzluk dile getiriyor ya da kendine zarar vermekten söz ediyorsa
Acil durum: Genç kendine zarar vermekten, ölmek istemekten söz ediyorsa ya da güvenliği tehlikedeyse onu yalnız bırakmayın; 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.
Sık sorulan sorular
Ergenin odasında yalnız vakit geçirmek istemesi normal mi?
Evet, ergenlikte mahremiyet ve yalnız kalma ihtiyacı artar. Önemli olan, gencin arkadaşlarıyla görüşmeye, sevdiği şeyleri yapmaya ve okulunu sürdürmeye devam edip etmediğidir.
Odasının kapısını kilitlemesine izin vermeli miyim?
Mahremiyete saygı göstermek önemlidir; ancak gencin güvenliğinden endişe ediyorsanız ve özellikle depresyon ya da kendine zarar verme belirtileri varsa, güvenlik mahremiyetten önce gelir. Bu durumda bir uzmanla birlikte ilerleyin.