Kısa cevap: Boşanma kararı kesinleştiğinde, mümkünse iki ebeveyn birlikte, sakin bir ortamda ve taşınma gibi değişikliklerden bir süre önce çocuğa söylemelidir. Açıklama kısa, dürüst ve çocuğun yaşına uygun olmalı; boşanmanın çocuğun suçu olmadığı, iki ebeveynin de onu sevmeye devam edeceği ve günlük hayatında nelerin değişip nelerin aynı kalacağı açıkça anlatılmalıdır. Çocuklara en çok zarar veren boşanmanın kendisinden çok, ebeveynler arasında süren çatışma ve çocuğun bu çatışmanın ortasında kalmasıdır.
Ne zaman ve nasıl söylemeli?
- Karar kesinleştiğinde söyleyin. Belirsiz bir ayrılık düşüncesini paylaşmak çocuğu gereksiz yere kaygılandırır.
- Birlikte söyleyin. İki ebeveynin aynı mesajı birlikte vermesi çocuğa güven verir.
- Değişiklikten önce zaman bırakın. Taşınmadan birkaç hafta önce söylemek çocuğa hazırlanma fırsatı verir.
- Sakin bir zaman seçin. Bayram, doğum günü, sınav ya da okul öncesi sabah gibi zamanlardan kaçının.
- Kardeşlere birlikte söyleyin, sonra her çocukla ayrıca konuşun.
Ne söylemeli?
- Kısa ve dürüst açıklama: "Anne ve baba olarak artık birlikte yaşamamaya karar verdik."
- Senin suçun değil: "Bu karar tamamen bizim aramızda. Senin yaptığın ya da yapmadığın hiçbir şey buna neden olmadı."
- Sevgi sürüyor: "İkimiz de seni her zaman seveceğiz. Bu hiç değişmeyecek."
- Somut bilgi: Nerede yaşayacağı, okulunun değişip değişmeyeceği, diğer ebeveynle ne zaman görüşeceği.
- Kalıcılık: Çocuklar ebeveynlerinin yeniden bir araya geleceğini umabilir; kararın kesin olduğunu nazikçe belirtin.
Yaşa göre olası tepkiler
- Okul öncesi: Gerileme (alt ıslatma, bebeksi konuşma), uyku sorunları, ayrılırken ağlama, "benim yüzümden" düşüncesi.
- İlkokul çağı: Üzüntü, öfke, okul başarısında düşüş, ebeveynlerin barışacağı hayali, sadakat çatışması.
- Ergenlik: Öfke, ebeveynlerden birini suçlama, eve daha az zaman ayırma, kendi ilişkileri hakkında kaygı.
Bu tepkilerin çoğu ilk aylarda belirgindir ve ebeveynler iş birliği yaptıkça zamanla azalır.
Ebeveynlerin kaçınması gerekenler
- Çocuğun önünde tartışmak ya da diğer ebeveyni kötülemek
- Çocuğu haberci yapmak: "Babana söyle, nafakayı yatırsın"
- Çocuğu sırdaş ya da destek olarak kullanmak
- Çocuğa diğer ebeveynin evinde olanları sorgulamak
- Görüşmeleri ceza ya da pazarlık aracı yapmak
- Çocuğu taraf seçmeye zorlamak
Çocuğun uyumunu nasıl desteklersiniz?
- Rutinleri koruyun. Okul, uyku saatleri ve sevdiği etkinlikler mümkün olduğunca aynı kalsın.
- İki evde benzer kurallar uygulayın. Ebeveynler temel kurallarda anlaşırsa çocuk daha kolay uyum sağlar.
- Görüşme düzenini öngörülebilir yapın. Çocuk diğer ebeveyni ne zaman göreceğini bilsin; takvim küçük çocuklara yardımcı olur.
- Duygularını ifade etmesine izin verin. Üzgün ya da kızgın olmasının olağan olduğunu söyleyin.
- Diğer ebeveynle ilişkisini destekleyin. Çocuğun her iki ebeveyni de sevmesine izin verin.
- Kendinize destek alın. Kendi üzüntünüz ve öfkeniz için yetişkin desteği arayın; bu, çocuğunuza da yansır.
Ne zaman uzmana başvurmalısınız?
- Çocuğun üzüntüsü, öfkesi ya da kaygısı birkaç aydır azalmıyorsa
- Okul başarısı belirgin biçimde düştüyse ya da okula gitmek istemiyorsa
- Çocuk içine kapandıysa, arkadaşlarından uzaklaştıysa
- Uyku, iştah sorunları ya da gerileme sürüyorsa
- Ebeveynler arasında yoğun çatışma sürüyor ve çocuk ortada kalıyorsa
- Çocuk kendine zarar vermekten ya da ölmek istemekten söz ediyorsa
Acil durum: Çocuğunuzun ya da evdeki birinin güvenliği tehlikedeyse, çocuk kendine zarar vermekten veya ölmek istemekten söz ediyorsa beklemeyin; 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.
Sık sorulan sorular
Boşanmanın gerçek nedenini çocuğa anlatmalı mıyız?
Hayır, ayrıntılı nedenleri anlatmak gerekmez. 'Anne ve baba olarak artık birlikte mutlu olamıyoruz ve ayrı yaşamaya karar verdik' gibi kısa ve dürüst bir açıklama yeterlidir. Bir ebeveyni suçlayan ayrıntılar çocuğu bir tarafı seçmek zorunda bırakır.
Çocuk hangi ebeveynle kalmak istediğini seçmeli mi?
Çocuğun duyguları ve görüşleri dinlenmelidir, ancak bu kararın sorumluluğu çocuğa yüklenmemelidir. 'Kimi seçiyorsun?' sorusu çocuğu ağır bir sadakat çatışmasına sokar. Kararı yetişkinler verir; büyük çocukların ve ergenlerin görüşleri ise dikkate alınır.